KONSTYTUCJA 3 MAJA
3 Maja 1791 roku uchwalono Ustawę Zasadniczą
I Rzeczpospolitej. Była to pierwsza w Europie i
druga w świecie demokratyczna konstytucja
( po konstytucji USA).
Jej celem była naprawa Rzeczpospolitej po I Rozbiorze w 1772
roku. Likwidowała ona odrębność Polski i Litwy, wprowadzała
jeden rząd, wojsko i skarb. Religię katolicką uznano
za panującą przy zachowaniu pełnej tolerancji dla innych
wyznań. Zniesiono liberum veto i instrukcje poselskie.
Decyzje Sejmu miały zapadać zwykłą większością głosów.
Przeciwko Konstytucji zawiązała się Konfederacja Targowicka
14 maja 1972 roku. Do Konfederacji przyłączył się król
Stanisław August Poniatowski.
Konfederacja zdobyła poparcie w całym kraju, podważała,
bowiem legalność uchwalenia Konstytucji jak i uszczuplenie
przywilejów szlacheckich.
Wkroczenie wojsk rosyjskich doprowadziło do wojny
polsko-rosyjskiej i w efekcie II Rozbioru Polski,
co w oczach społeczeństwa skompromitowało Konfederację.
Konstytucja 3 Maja, choć na ówczesne czasy bardzo
postępowa i ustanawiana w dobrej wierze - w efekcie
doprowadziła do kolejnego rozbioru Polski i późniejszego
jej upadku.
Wprowadzenie jej w życie stanowiło bowiem zagrożenie dla
państw zaborczych nie tylko w postaci utraty zagrabionych
terytoriów Rzeczpospolitej, ale i dla systemów politycznych
i społecznych funkcjonujących w Europie.
Na ówczesne czasy była to konstytucja wolnościowa - dawała
prawa niższym warstwom społecznym : chłopom i mieszczanom.
Pojęcie Narodu, dotychczas utożsamiane ze szlachtą,
ulegało rozszerzeniu na chłopów i mieszczan.Tak pojmowany
Naród miał być źródłem władzy i prawa. Konstytucja
wprowadzała trójpodział władzy, funkcjonujący do dziś
powszechnie: władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
W tym roku po raz pierwszy święto Konstytucji 3 Maja
obchodzone będzie zarówno w Polsce, jak i na Litwie.
Rocznicę Konstytucji nie omieszkał wykorzystać szef
Parlamentu Europejskiego, Hans-Gert Poettering stwierdzając,
iż jednoczenie się Europy to najlepszy sposób uczczenia
twórców Konstytucji 3 Maja. Wyraził on nadzieję, iż
Europa przyjmie proponowany Traktat Konstytucyjny do
2009 roku.
Szef PE nie zauważył widocznie, iż Konstytucja 3 Maja
miała ratować Rzeczypospolitą Obojga Narodów przed
utratą niepodległości i suwerenności, a nie utratę
tych wartości promować.
M.O.
|